مقالات
 
عناوین تمام مقالات
•  عنوان گروه
•  زنبور و داروهای زنبور عسل
•  طیور
 
1389/09/27راهنمای زنبورداری 3

بیماری جرب واروا

تعریف: این مرض مخصوص شفیره ها وزنبور بالغ میباشد که سرایت این کنه درتمام دنیا پراکنده شده است که از هیمولمف لاروا ، شفیره و زنبوربالغ تغذیه میکند.


 

عامل بیماری : مایت( Varroa destructor( A., T, 2000که ماده این انگل در واقع عامل مرض میباشد و خسارت به زنبوردارها وارد میکند.
تاریخچه وانتشار این مرض در دنیا:
اولین بار این مرض توسط E. Jacobson ادوارد جکوپسون درجزیره جاوا درکشور اندونیزی درسال 1904 برروی زنبور آپیس اندیکا فبریسوس مشاهده گردید درسال 1948 جرب واروا را اولین بار درکشور تایلند برروی زنبور عسل اهلی ( آپیس ملی فیرا) مشاهده گردید ودرسال های بعد در کشور روسیه وچین درسال 1958 ودرسال 1963 درهانگ کانک ودردهه 1980 درکشورهای اروپای دیده شد. وبمرور زمان این مرض در پنج قاره کره زمین پراکنده شد..این مرض (جرب) دراوایل بنام واروا جکوب سونی نام گزاری شده بود.این مرض زنبور(آپیس سیرانا) که درکشور های افغانستان وهندوستان میباشد. دردهه 1950 میلادی آلوده بودند؛ که درسال 2000 میلادی توسط آقای اندرسون و ترومن که از نظر ژنیتیکی بررسی شد مشاهده نمودند که گونه که برروی زنبور عسل میباشد وگونه که بروی زنبور (آپیس سیرانا) میباشد، از نظر مورفولوژی یا شکل ظاهری فرق دارد.که آنرا Varroa destructor نام گذاری کردند.

دوران حیات :
دوران حیات بیولوژی واروا به مانند زنبور عسل میباشد که چهار مرحله دارد: 1 تخم ، 2 لارو، 3 نمف و 4 بالغ. واروای ماده قبل از بسته شدن حجره لارو زنبور عسل وارد حجره شده و بعدازمدتی چهل تاشصت ساعت بعد شروع به تخم گزاری میکند که اولین تخم آن تک کروموزونی میباشد که نرمیشود که مدت بالغ شدنش هفت روز طول میکشد .که ان کروموزونی میباشد. دو تا هفت وارو ماده میتواند یک لارو را آلوده کند. که درشفیره کارگر حدود پنج تاشش تخم واروا ماده میگزارد ودرشفیره زنبور نر شش تاهشت که این مقدار میتواند تا بیست ونه تخم برسد.
برای بالغ شدن واروای ماده 6.2 روز وبرای بالغ شدن لاروای نر 6.9 روز کافی است. واروای نر پس از جفت گیری با واروای ماده بعد از مدت کوتاهی فوت میکند و وارواهای ماده باقی میماند واز هیمولمف لارو زنبور استفاده میکند وموقع که زنبور کارگر ونر بدنیا میایند همرای آنها به بیرون حجره می آید وشروع به مکیدن خون زنبور های بالغ مینماید وبعد از مدتی دوباره بداخل حجره ها رفته وشروع به تخم گزاری می نماید .
این مرض بسیار درد سر وگرفتاری برای زنبورداران به وجود آورده که هرساله زنبور داران باید صندوقهای خودراقبل از خواب زمستانی درمان کامل انجام دهند .
انتشار مرض: این مرض توسط زنبورها به همدیگر انتقال داده شده وهمچنین توسط زنبورهای دیگر به لارو ها انتقال پیدا میکند. اشتباه دربازگشت، غارت کردن، زنبورهای نر، وزنبوردار، وکوچ دادن به همه جای سرایت میکند. سرایت این مرض بسیار سریع بوده که درضرب المثلی به مانند تمبر نامه به کشورهای دیگر میفرستیم.
درمان مرض: این مرض دراوایل توسط داروهای دود زا کنترل گردید، که این داروها عبارت است از: فولبیکس وی آ ، وروازین، ورواستان که این داروها دارای مزایای کم ومعایب زیاد بوده اند.
داروهای سیستمیک یا خوراکی: که درده 1985 تا دهه 1995 استفاده گردید که دارای مزایای زیاد ومعایب کم بود. عبارت اند از:پریزین، آمیتراز، اپیتول .
دردهه 1995 به بعد داروهای تماسی که بصورت نوار میباشد به بازار عرضه شد که بسیار راحت وبی دردسر بود که زنبورداران بسیار خوشحال از این داروها بودند . چیزی نگزشت بعد از درمانهای پی درپی چند ساله مقاومت جرب وروا به این داروها پیدا شد.داروهای ضد واروا عبارت انداز: نواراپیستان ، نواربای وارول، نوار اپی وار. نوار چک مایت
از دهه 2000 به بعد چون تمام این داروها کم وبیش باقی مانده درداخل موم وعسل وغیره فراورده های زنبور عسل گذشته بودند ، باعث گرفتاری ونخریدن عسل های آنها درکشورهای دیگر شد. مثال: کشور چین درسالهای 2000-2004 برای فروش عسل به کشورهای دیگر مشکل پیداکردو عسل آنرا نخریدند؛ بناچار میتود درمان خودرا عوض کرد؛ کشورهای اروپای به فکر درمان با داروهای نباتی افتادند که این داروها عبارت اند از: اپی گارد، اپی لایف وار، ایکو استوب و تیمول وقاب تیمول افتاده اند که این داروها دارای معایب خیلی زیاد و مزایای متوسط بود. درکشور های کانادا و بعضی از کشورهای از داروهای بی خطر بنام های: اسید فورمیک، اسید اوکسالیک استفاده مینمایند که این دو اسید باقی مانده در عسل و موم نمی گذارند ولی باید نکات محافظتی برای زنبور دار باید در نظر گرفته شود.
درمان: دراین جا روش درمان ارتماسی داروهای مربوط به آنرا وداروهای نباتی ومقدارآنها را شرح میدهیم..
داروهای نواری:


1. آپیستان: (800 میلی گرم فلوو لینات) برای هر صندوق قوی دونوار برای صندوق متوسط یک نوار مدت درمان شش هفته نوارهارا در قابهای سوم وچهارم از سمت راست وازسمت چب مابین قابها آویزان میکنیم بعداز شش هفته نوارهارا درمی آوریم ودرزباله می اندازیم.
2. نواراپی وار:(500 ملی گرم آمیتراز) برای هر صندوق قوی دونوار برای صندوق متوسط یک نوار مدت درمان شش هفته نوارهارا در قابهای سوم وچهارم از سمت راست وازسمت چب مابین قابها آویزان میکنیم بعداز شش هفته نوارهارا درمی آوریم ودرزباله می اندازیم.
3. نوار بای ورول):3.6 میلی گرم فولومترین) برای هرصندوق قوی چهار نوار، برای زنبور هفت قاب سه نوار برای زنبور پنج قاب دونوار؛ این نوارها را به مانند نوارهای دیگر درداخل صندوق آویزان کرده بعداز شش هفته آنهارا برمیداریم ودر ظرف زباله میریزیم.

درداروهای نواری پایین ترین ماده مؤثره را( بای وارول) دارد که از نظر باقی مانده درداخل موم وعسل هیچ مشکلی برای صادرات عسل نمیگزارد مصؤن ترین دارو درمیان داروهای شیمیائی میباشد.


1. نوار چک مایت :(10% کومافوس) برای هر صندوق قوی دونوار برای صندوق متوسط یک نوار مدت درمان شش هفته نوارهارا در قابهای سوم وچهارم از سمت راست وازسمت چب مابین قابهای آویزان میکنیم بعداز شش هفته نوارهارا درمی آوریم ودرزباله می اندازیم.
2. پیریزین : (6،3 کومافوس) یک سی سی پیریزین را با 49 سی سی آب مخلوط کرده ومحلول زیر را برای یک صندوق قوی بروی زنبور ها میریزیم. اگر صندوق ضعیف تر از 10 قاب بود ، برای هر قاب 5 سی سی از محلولی را که آماده کردیم درمان میکنیم. مثلاً برای یک صندوق هفت قاب35 سی سی مصرف میشود.درمان بعد از هفت روز تکرار میشود (درمان دو مرتبه به فاصله هفت روز). درمان باید در ماه شهریور یا ماه مهرانجام گیرد ودرجه حرارت بیرون بالاتر از 12 درجه سانتی گراد باشد.
تذکر: تمام داروهای شیمائی نباید در دوران عسل دهی استعمال گردد.
داروهای نباتی: داروهای است که از خانواده تیمول میباشد که مانند:
اپی گارد : این دارو دارای 12.5 گرم تیمول درهرپلاک م��باشد که وزن هرپلاک 50 گرم است. عمل کرد آن برروی جرب واروا ارتماسی و تبخیری میباشد که برای هرصندوق قوی دوعدد پلاک را روی قابهای صندوق گذاشته بعد از دوهفته دوعدد دیگر قرار میدهیم که مدت درمان تاموقع است که این دارو ها تبخیر شود. ودرمان درپاییز تکرار میکنیم.
شرایط درمان: باید در مان دردمای مابین 15 -25 سانتی گراد باشد؛ اگر درمدت درجه حرارت زیر ده درجه وبالای سی درجه گردد تلفات درزنبورهای بالغ ولاروها خواهیم داد.درضمن درحین عسل دهی زنبوردرمان نباید انجام بگیرد زیرا عسل بوی تیمول میگیرد؛ تآثیر این دارو مابین 60 تا80 درصد میباشد؛ درپاییز باید درمان توسط یک داروی شیمائی تکمیل شود(فوکون رضا شهروزی 2001-2002). درغیر این صورت مایت های که باقی میمانند شروع به رشد ونمو کرده وزنبورهارا درمدت زمستان ضعیف واکثرآآلودگی شدید به جرب بوده یا تلف میشوند.

 

 


اپی لایف وار: (Api Life Var) شکل داروبه مانند قرص تصعید شونده 11 گرامی که ترکیب هرصد گرامی آن :
? Thymol Crystal 76/00 gr.
? Eucaliptus Oil 16/40 gr.
? Camphore Crystals 3/80 gr.
? Menthol Crystals 3/80 gr
برای هرصندوق یک قرص را به چهار قسمت تقسیم نموده به مدت هفت تا ده روز(تا تصعید کامل قرص) درچهار گوشه صندوق برروی قابهای صندوق قرار داده شود وبستگی به آلودگی صندوق درمان دوتا سه بار تکرار میشود.این دارو بی خطر بوده وهیچ گونه باقی مانده درعسل نمیگزارد.
مصرف این دارو دردوران شهد دهی ممنوع میباشد.

تذکر:
1. درمان باید درکلیه صندوقها بطور همزمان انجام گیرد .
2. ترجیحا درصبح زود (8 تا 9 صبح) یا بعد از غروب آفتاب انجام پذیرد .
3. ترجیحا درزمان صندوق بدون طبق باشد.
4. بهترین درجه مناسب برای درمان بین 15 تا 30 درجه می باشد.
5. درمان کامل شامل 3 تا 4 قرص به فاصله 6 تا 7 روز میباشد.
6. درمان کامل 3-2 بار تکرار می شود.
7. پس از اتمام قرص گذاری بسته خالی قرص را درمحل مناسبی معدوم نمایید.
8. قبل از تکرار قرص گذاری باقیمانده قرص مرحله قبل را از صندوق جمع آوری نمایید.
شرایط نگه داری: درجای خشک وخنک وبدوراز نور مستقیم آفتاب نگه داری شود.
اکو ستاپ ECOSTOP)): به مانند بالشتک میماند که حاوی پنج گرم تیمول ودوگرم روغن های نباتی میباشد.که درهربسته آن شش عدد میباشد. این دارو برای هرصندوق قوی سه بالشتک برای صندوق های متوسط دوبالشتک برای صندوق زیر پنچ قاب یک بالشتک مدت تداوی 45 روز میباشد.
تذکر:
1. درمان باید درکلیه صندوقها بطور همزمان انجام گیرد .
2. ترجیحا درصبح زود (8 تا 9 صبح) یا بعد از غروب آفتاب انجام پذیرد .
3. ترجیحا درزمانی که صندوقها بدون طبق باشد.
4. بهترین درجه مناسب برای درمان بین 15 تا 35 درجه می باشد.
شرایط نگه داری: درجای خشک وخنک وبدوراز نور مستقیم آفتاب نگه داری شود.

تیموار (Thymovar ) :
شکل دارو به صورت نوار اسفنجی میباشد که هر نوار حاوی 15 گرام تیمول میباشد. در هر بسته آن حاوی 10 نوار میباشد. برای درمان صندوق 10 قاب یک نوار ، وبرای صندوق زیر 5 قاب نصف نوار . مدت قرار گیری دارو در صندوق 3-4 هفته میباشد.
تذکر :
1. درمان باید در تمام صندوق ها همزمان انجام گیرد.
2. ترجیحاً در غروب آفتاب تداوی انجام گیرد بهتر است.
3. در دوران تداوی صندوق ها را نباید تغذیه کنیم.
4. بهترین درجه مناسب درمان مابین 12-30 درجه سانتی گراد میباشد.
5. دو بار درمان در سال باید انجام پذیرد. یک بار در بهار ویک بار در خزان .
شرایط نگهداری دارو : در جای خشک وبدور از نور آفتاب در محیط پائین تر از 25 درجه سانتی گراد نگهداری شود.
نتیجه گیری: مرض جرب واروا یک مرض بسیار خطرناک وعمومی میباشد؛ زنبورداران باید برای مبارزه با این مرض نهایت دقت را داشته باشند؛ برای زندگی بااین مرض باید صندوقهارا قوی نگه داشت ودرجه آلودگی را همیشه زیر هفت درصد نگه داشت درمان اگر دریک منطقه همگی باهم انجام دهند ازشدت آلودگی کاسته شده وانتقال آنها به هم دیگر پایین خواهد آمد. مرض واروا علاوه براینکه خود مشکل سازاست مرض لوک اروپای وچندین مرض ویروسی را در صندوق مساعد مینماید.
مرض جرب ترروپیلا لاپس مرسده:
تعریف: این مرض زنبور عسل مخصوص زنبور بالغ وشفیره میباشد و درسال 1961 درفلیپین ، درسال 1984 درافغانستان و ایران درسال 2000 دیده شد. این مرض به مانند جرب واروا قبل از بسته شدن شفیره ماده جرب وارد حجره شده وشروع به تخم گزاری مینماید که تخم گزاری این ها درحدود شش تخم میباشد که مدت بالغ شدن آن که تقریبا نه روز میباشد.یعنی نه روزه بدنیا می آید. این جرب از هیمولمف زنبور عسل ولارو زنبور استفاده میکند .درمان آن به مانند درمان واروا که با داروهای نواری که درسال 2006 درکشور تایلند کنترول شده جوابی بسیار خوبی داده است که آن داروها عبارت است از نوار: بای وارول، نور چک مایت ونوار اپیستان که درمان را صد درصد نتیجه داده است. پیش گیری این مرض، چون همرابا جرب واروا درافغانستان وایران میباشد بطور همزمان بادوران درمان واروا از بین میرود.

 

 

 

 دشمنان زنبور عسل: دشمنان زنبور عسل عبارت اند از:

 

  • کرم موم خوار

 

  •  سوسکها

 

 

  •  زنبورهای وحشی

 

 

 

  •  پرندگان

 

 

  •  موشها

 

  •  عنکبوتها

 

 


پروانه (کرم) موم خوار :
دو پروانه به نام های Galleria mellonella Linne کرم بزرگ موم خوار و Achroea grisella Favricius یا کرم کوچک موم خوار موجود میباشد .
 


1. کرم بزرگ موم خوار (Galleria mellonella L) :
پروانه به رنگ خاکستری نقره ای که دارای خال های تیره روی بدن می باشد که 1-15 ملی متر برای پروانه نر ، 9-16 ملی متر برای پروانه ماده میباشد. این پروانه مانند تمام پروانه ها دارای بال های بلند می باشد . در موقع استراحت بال های جمع شده در چشم مرکب وضمایر دهانی پوشیده از پشم می باشد دارای دو شاخک نازک که هر شاخک از شصت قسمت تشکیل گردیده است ، تخم ها پروانه سفید وگرد که اندازه آن نیم ملی متر میباشد . هرماده حدود یک هزار تخم میگذارد واین تخم ها در کنار هم میباشد که به حالت جمع شده میباشد.
 

این پروانه سه تا چهار نسل در مدت یک فصل ازدیاد میابد . تخم ها حدود ده روز طول میکشد تا تبدیل به لاروا گردند . به محض این که لاروای جوان به دنیا می آیند فوراً به ته حجره ها قاب میروند تا زنبور ها به آنها دسترسی نداشته باشند، در مدت دوران لاروای که حدود دو تا سه ماه می باشد شروع به خوردن موم کرده ومدفوع خود شان را به روی قاب می ریزند. این لاروا برای بالغ شدن ده مرجله را طی میکند تا در طول این مرحله مصرف غذایی آنها موم های بافته شده میباشد. معمولاً پروانه در صندوقهای ضعیف یا خالی که قابهای بافته شده دارد وارد میشود وتخم گذاری میکند که باعث خسارات شدید به صندوق وقابها میشود . هر لاروا در یک دوره کامل شدن 30-40 گرام موم مصرف میکند . یک یا دو جفت از این پروانه کافی است، کل قابهای یک صندوق را بخورد. درجه حرارت مناسب رشد ونموی تخم ها 25 تا 30 درجه سانتی گراد میباشد.
2. کرم کوچک موم خوار (Achroea grisella F) :
اندازه ماده این پروانه 10-12 ملی متر ونر آن حدود 23 ملی متر میباشد. تخم ریزی این پروانه کمتر از پروانه قبلی بوده حدود دو صدو پنجاه تخم میباشد که این تخم ها وقتیکه به لاروا تبدیل میشوند به لایه های وسطی قابها می روند تا از حمله زنبور ها در امان میباشد. این لارواها خسارات زیادی نسبت به پروانه قبلی به موم ها وارد نمی کند.

 

 

درمان: برای درمان کرم موم خوار ،قابهای خالی را در داخل طبقها در هر طبقه هفت قاب میکذاریم وبه صورت پیل ، شش تا هفت طبقه در آورده ودر بالای طبقه روی قابها یک ظرف فلزی را قرار داده وداخل آن ظرف یک یا دو تکه ذغال آتش گرفته به روی ظرف گذاشته ، یک قاشق مربا خوری گوگرد می ریزیم که گاز SO2 تولید میکند . این گاز لاروا های پروانه را از بین می برد ، بعد از بیست ویک روز درمان را دو باره تکرار میکنیم .
یاد داشت :
1. در مدت درمان هیچ موجود زنده ئی در داخل انبار که درمان انجام میگیرد نباید باشد.
2. این درمان فقط برای قابهای بافته شده وبدون زنبور میباشد.
3. اگر حرارت محیط پائین تر از 20 درجه سانتی گراد باشد ضرورت به درمان ندارند.

 

منبع مقاله:  شرکت بایر آلمان                 نویسنده:  مهندس سید محمد رضا شهروزی                          
 
کلیه حقوق و امتیازات این سایت متعلق به شرکت پارس فاطم می باشد.
طراحی و پیاده سازی توسط شرکت مهندسی آتیه پرداز